Mataifa matano ya Umoja wa Ulaya (EU) yanatarajiwa kutangaza mpango wa kutumia Rwanda kama kituo cha kupokea wahamiaji ambao maombi yao ya hifadhi yamekataliwa, hatua inayofungua ukurasa mpya katika sera za Ulaya za kudhibiti uhamiaji haramu.

Mataifa hayo ni Ujerumani, Austria, Ugiriki, Denmark na Uholanzi, ambayo yamekuwa yakishirikiana kutafuta nchi nje ya Umoja wa Ulaya zitakazoweza kupokea wahamiaji wanaotakiwa kurejeshwa baada ya kushindwa kupata ruhusa ya kuishi katika mataifa hayo.

Kwa mujibu wa taarifa iliyochapishwa na shirika la habari la Reuters Jumatatu, Novemba 16, 2026, mpango huo unatarajiwa kutangazwa katika mkutano wa masuala ya uhamiaji jijini Vienna, Austria.

Hatua hiyo inakuja baada ya Umoja wa Ulaya kupitisha kanuni mpya za urejeshaji wahamiaji, zinazolenga kurahisisha na kuongeza kasi ya kuwafukuza watu ambao hawana tena haki ya kuendelea kuishi katika nchi wanachama.

New EU immigration policy overview

Tofauti na mpango wa zamani wa Uingereza uliolenga kupeleka Rwanda baadhi ya waomba hifadhi ambao kesi zao zilikuwa bado hazijakamilika, mpango mpya utawahusu wale ambao tayari wamemaliza kutumia njia zote za kisheria kupinga kurejeshwa kwao.

Serikali za mataifa hayo zinasema ushirikiano huo unalenga kukabiliana na uhamiaji usio halali na kuzuia biashara ya magendo ya binadamu, huku zikitarajia uwezekano wa kutumwa katika nchi nyingine utawakatisha tamaa watu wanaopanga kuingia Ulaya kupitia njia zisizo rasmi.

Hata hivyo, mpango huo umeibua maswali kuhusu haki za binadamu, hususan namna wahamiaji watakavyolindwa wanapopelekwa katika nchi ambazo hawana uhusiano nazo.

Concerns about human rights

Wasiwasi kuhusu haki za binadamu

Mashirika yanayotetea haki za wakimbizi yamehoji nani atawajibika endapo watu watakaohamishiwa Rwanda watakumbana na ukiukwaji wa haki zao.

Céline Mias, mkurugenzi wa masuala ya Umoja wa Ulaya katika Baraza la Wakimbizi la Denmark, amehoji namna wahamiaji watakavyoweza kupata msaada wa kisheria iwapo haki zao zitakiukwa.

Baraza la Ulaya pia lilionya Julai mwaka huu kuwa vituo vya aina hiyo vinaweza kuibua hatari kubwa za ukiukwaji wa haki za binadamu.

Wakosoaji pia wanasema hakuna ushahidi wa kutosha kwamba kuongeza ukali wa hatua dhidi ya wahamiaji kutapunguza idadi ya watu wanaotafuta kuingia Ulaya kwa muda mrefu.

Criticism of strict measures

Roberto Forin wa Kituo cha Utafiti wa Uhamiaji (Mixed Migration Centre) amesema hatua kali za udhibiti zinaweza kubadilisha njia ambazo wahamiaji wanatumia badala ya kuwazuia kabisa kusafiri, huku wafanyabiashara wa magendo wakibadilisha mbinu na kuongeza gharama za safari.

Rwanda, chini ya Rais Paul Kagame, imekuwa ikijitokeza kama mshirika wa mataifa ya Magharibi katika mipango ya kupokea watu wanaoondolewa katika nchi zao, licha ya ukosoaji kuhusu hali ya haki za binadamu nchini humo.

Marekani ilianza mwaka jana kuhamishia wahamiaji Rwanda chini ya makubaliano yanayoruhusu kupokelewa kwa hadi watu 250.

Kwa upande mwingine, Uingereza ilifuta mpango wake wa kuwapeleka waomba hifadhi Rwanda baada ya Mahakama Kuu ya nchi hiyo kuutangaza kuwa kinyume cha sheria mwaka 2023, ikitaja hatari ya watu hao kurejeshwa katika nchi ambazo wangeweza kukumbana na mateso au kunyimwa ulinzi.

Mpango mpya wa mataifa hayo matano sasa unaweka Rwanda katika nafasi muhimu katika mjadala wa Ulaya kuhusu namna ya kushughulikia ongezeko la uhamiaji na kurejesha watu ambao hawana haki ya kuendelea kubaki katika nchi wanachama.