Mwanasiasa wa Kenya Martha Karua, kiongozi wa upinzani nchini Uganda Bobi Wine na aliyekuwa Jaji Mkuu wa Kenya David Maraga ni miongoni mwa viongozi waliojitokeza kumtetea Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu, kufuatia hukumu ya kifungo cha miaka minne jela iliyotolewa dhidi yake nchini Tanzania.
Wakizungumza baada ya uamuzi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, viongozi hao wameibua wasiwasi kuhusu mwenendo wa demokrasia, haki za kisiasa na matumizi ya mfumo wa mahakama katika kushughulikia upinzani wa kisiasa katika ukanda wa Afrika Mashariki.
Karua, ambaye ni kiongozi wa chama cha People's Liberation Party (PLP) nchini Kenya, ameitaka serikali ya Tanzania kumuachilia Lissu mara moja, akieleza kuwa hukumu hiyo inaendeleza kile anachokitaja kuwa mateso ya kisiasa dhidi ya kiongozi huyo wa upinzani.
Karua amesema kuondolewa kwa shtaka la uhaini dhidi ya Lissu kunaonyesha kuwa mashtaka mazito yaliyokuwa yakimkabili hayakuwa na msingi wa kutosha, huku akipinga hukumu ya uchochezi iliyotolewa dhidi yake.
Aidha, amesisitiza kuwa Lissu amekuwa akitetea mageuzi ya uchaguzi na demokrasia, akionya kuwa matumizi ya taasisi za serikali kudhoofisha wapinzani yanaweza kuhatarisha misingi ya utawala wa sheria katika eneo hilo.
Kwa upande wake, Bobi Wine amekosoa hukumu hiyo, akisema inaonyesha namna mifumo ya kisiasa inavyoweza kutumia mahakama kuwanyamazisha viongozi wa upinzani.
Bobi Wine amesisitiza kuwa mapambano ya demokrasia katika Afrika Mashariki yana uhusiano mkubwa, huku akionyesha mshikamano wake na Lissu katika kile anachokitaja kuwa mapambano ya kuhakikisha wananchi wanapata haki ya kuchagua viongozi wao kwa uhuru.
Naye Maraga ameitaka Tanzania kuachilia Lissu bila masharti, akionya dhidi ya matumizi ya sheria za uhaini na makosa mengine ya jinai kuwazuia viongozi wa upinzani kushiriki katika siasa.
Maraga amesema wito wa mageuzi ya katiba, uchaguzi huru na haki ya kujieleza haupaswi kuchukuliwa kama uhalifu, akisisitiza umuhimu wa kujenga taasisi huru za kisheria zinazolinda haki za wananchi.
Lissu alikamatwa Aprili 2025 na kukabiliwa na shtaka la uhaini kutokana na matamshi yake kuhusu mageuzi ya uchaguzi kabla ya uchaguzi mkuu wa Tanzania wa mwaka huo.
Novemba 6, 2026, Mahakama Kuu ya Tanzania ilimuondolea shtaka la uhaini baada ya kubaini kuwa upande wa mashtaka haukuthibitisha vipengele muhimu vya kosa hilo, lakini ikamkuta na hatia ya uchochezi na kumhukumu kifungo cha miaka minne jela.
Hukumu hiyo imezua mjadala mkubwa ndani na nje ya Tanzania kuhusu mustakabali wa upinzani, haki za kisiasa na demokrasia katika Afrika Mashariki.
