Uganda imeanza rasmi kuondoa wanajeshi wake nchini Somalia kwa awamu, hatua inayojiri baada ya takribani miongo miwili ya kushiriki katika operesheni za kijeshi zilizolenga kupambana na ugaidi na kurejesha utulivu katika taifa hilo la Pembe ya Afrika.
Kikosi cha kwanza cha wanajeshi 109 wa Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Uganda (UPDF) kimeripotiwa kuondoka Mogadishu, mji mkuu wa Somalia, siku ya Ijumaa, kufuatia tangazo la mkuu wa jeshi la Uganda, Jenerali Muhoozi Kainerugaba, kuhusu kuanza kwa zoezi hilo.
Kupitia mtandao wa X, Muhoozi alisema Uganda imeanza kuondoa wanajeshi wake baada ya miaka 20 ya mapambano na kujitolea, akisisitiza kuwa jukumu la kulinda usalama wa Somalia linapaswa kuendelea kukabidhiwa kwa Wasomali wenyewe.
Hatua hiyo inaashiria mabadiliko katika ushiriki wa kijeshi wa Uganda nchini Somalia, ambako imekuwa miongoni mwa washirika wakuu katika juhudi za kimataifa za kukabiliana na kundi la wanamgambo wa Al-Shabaab.
Uganda ilikuwa nchi ya kwanza ya Afrika kupeleka wanajeshi Somalia chini ya Misheni ya Umoja wa Afrika nchini Somalia (AMISOM), ikishirikiana na vikosi vya ndani kupambana na Al-Shabaab, kurejesha maeneo yaliyokuwa chini ya udhibiti wa wanamgambo na kulinda taasisi za serikali.
Katika kipindi hicho, wanajeshi wa Uganda walishiriki katika operesheni mbalimbali za kijeshi zilizolenga kuimarisha mamlaka ya serikali ya Somalia, hasa katika maeneo muhimu ya kimkakati na mji mkuu Mogadishu.
Mwaka 2024, AMISOM ilibadilishwa na kuwa Misheni ya Umoja wa Afrika ya Kusaidia na Kuleta Utulivu Somalia (AUSSOM), ambayo ilipewa jukumu la kusaidia kuimarisha taasisi za usalama za Somalia na kuandaa vikosi vya taifa hilo kuchukua jukumu kubwa zaidi la kulinda nchi yao.
Mabadiliko hayo yamekuwa sehemu ya mkakati mpana wa kuimarisha uwezo wa Somalia kujitegemea katika masuala ya usalama, huku vikosi vya taifa hilo vikitarajiwa kuchukua nafasi kubwa zaidi katika kukabiliana na vitisho vya Al-Shabaab.
Hata hivyo, kuondoka kwa kikosi hicho cha kwanza hakumaanishi kuwa Uganda inasitisha kabisa ushiriki wake wa kijeshi nchini Somalia.
Kampala inaendelea kuchangia operesheni za usalama kupitia mifumo ya ushirikiano wa kijeshi na Umoja wa Afrika, huku idadi ya wanajeshi ikipunguzwa chini ya makubaliano yaliyopo.
Al-Shabaab, ambalo limekuwa likifanya mashambulizi dhidi ya vikosi vya serikali, raia na taasisi muhimu, bado linachukuliwa kuwa moja ya changamoto kubwa kwa juhudi za kurejesha amani na utulivu nchini Somalia.
Kwa miaka mingi, Uganda imekuwa mstari wa mbele katika operesheni za kijeshi nchini humo, huku wanajeshi wake wakikabiliana na hatari za mashambulizi na kulinda maeneo muhimu ya serikali.
Hatua ya kuanza kuondoa wanajeshi kwa awamu sasa inaibua matarajio mapya kuhusu uwezo wa Somalia kujisimamia kiusalama, huku ikiashiria mabadiliko katika namna nchi za Afrika zinavyoshirikiana kukabiliana na changamoto za ugaidi na migogoro ya ndani.
