Mkataba wa mabilioni ya fedha wa ujenzi wa Bomas International Convention Complex umeibua maswali mazito kuhusu usimamizi wa fedha za umma, kufuatia ufichuzi wa vifungu vinavyodaiwa kuficha gharama zilizopandishwa na uwezekano wa malipo ya hongo.
Uchunguzi wa gazeti la The Standard umefichua mkataba wa mradi huo unaosimamiwa na Wizara ya Ulinzi, ukionyesha nyongeza za gharama zinazotia shaka zenye thamani ya takriban KSh2.5 bilioni.
Mkataba huo wa KSh41.9 bilioni umekuwa ukizuiliwa licha ya Bunge kuendelea kudai kuufanyia ukaguzi, huku Wizara ya Ulinzi ikitajwa kutumia hoja za usiri wa kibiashara na masuala ya usalama wa taifa kuhalalisha kutoutoa hadharani.
Kwa mujibu wa uchunguzi huo, baadhi ya vifungu vya mkataba vinaonekana kuunda mianya ya kifedha inayoweza kuruhusu fedha za umma kuelekezwa katika mifuko ya watu binafsi kupitia gharama zinazowasilishwa kama sehemu halali za utekelezaji wa mradi.
Wataalamu wa ununuzi wa umma wanatahadharisha kuwa gharama hizo zinaweza kutumiwa kuficha malipo ya hongo, huku kukiwa na wasiwasi kuwa baadhi ya fedha zinaweza kunufaisha watu wenye ushawishi kabla hata ujenzi haujakamilika.
Mradi huo wa Bomas International Convention Complex ulianza kuchunguzwa zaidi baada ya jukumu la ununuzi na usimamizi wa ujenzi kuhamishwa kutoka Wizara ya Jinsia, Utamaduni na Urithi hadi Wizara ya Ulinzi.
Mkataba huo ulisainiwa Machi 18, 2025, na unahusisha ujenzi pamoja na vifaa vya kituo hicho cha kimataifa cha mikutano, katika kipindi cha miezi 24.
Hata hivyo, kufichuliwa kwa masharti yake kunazidisha shinikizo kwa serikali kueleza namna fedha za walipa kodi zinavyotumika katika miradi mikubwa ya kitaifa.
Wabunge wamekuwa wakitaka mkataba huo kuwekwa wazi ili waweze kuchunguza gharama zake na kuhakikisha kuwa taratibu za ununuzi wa umma zimefuatwa.
Ufichuzi huo pia unaibua maswali kuhusu uwajibikaji wa taasisi za serikali katika kusimamia mikataba mikubwa, hasa pale ambapo gharama zinazotajwa kuwa za kawaida zinaweza kuficha matumizi yasiyo halali.
Huku Wakenya wakiendelea kukabiliana na gharama ya maisha pamoja na mzigo wa kodi, madai ya uwezekano wa kupotea kwa mabilioni ya fedha katika mradi huo yanaongeza wito wa uwazi na uchunguzi huru.
Suala kuu sasa ni iwapo serikali itaruhusu mkataba huo kuchunguzwa kikamilifu na kuchukua hatua dhidi ya yeyote atakayepatikana kuhusika na matumizi mabaya ya fedha za umma.
