Shirika la Afya Duniani (WHO) limeonya kuwa vita dhidi ya polio barani Afrika bado havijakamilika, licha ya kupungua kwa asilimia 33 kwa ugunduzi wa virusi hivyo tangu mwaka 2024.
Zaidi ya watoto milioni 168 wamechanjwa dhidi ya ugonjwa wa polio barani Afrika kati ya Januari na Septemba 2026, huku mataifa mbalimbali yakiongeza juhudi za kuzuia kuenea kwa ugonjwa huo unaoweza kusababisha ulemavu wa kudumu na hata vifo.
Hata hivyo, visa 230 vya polio vilivyogunduliwa katika kipindi hicho cha miezi tisa vinaonyesha kuwa bado kuna changamoto katika juhudi za kutokomeza ugonjwa huo, hasa katika maeneo yenye kiwango cha chini cha chanjo.
WHO imesema ugunduzi wa virusi vya polio katika eneo la Afrika umepungua kwa asilimia 33 ikilinganishwa na mwaka 2024, jambo linaloashiria mafanikio yaliyopatikana kupitia kampeni za chanjo na ufuatiliaji wa magonjwa.
Hata hivyo, ongezeko la ugunduzi wa virusi vya polio aina ya kwanza na ya tatu limeibua wasiwasi kuhusu uwezekano wa maambukizi kuendelea kuenea katika jamii ambazo watoto wengi hawajapata chanjo zinazohitajika.
Kwa mujibu wa WHO, nchi 22 ziliendesha kampeni 55 za chanjo dhidi ya polio katika kipindi hicho, zikilenga kuwafikia watoto ambao hawakupata chanjo za kawaida na kuzuia maambukizi kuvuka mipaka.
Juhudi hizo zimeelekezwa zaidi katika eneo la Bonde la Ziwa Chad, ambako ukosefu wa usalama, kuhama kwa watu kutoka makazi yao na ugumu wa kufikia jamii zilizo maeneo ya mbali vinatatiza utoaji wa huduma za chanjo.
Katika kuadhimisha Siku ya Polio Duniani, WHO imetoa wito kwa serikali, wahudumu wa afya na jamii kuendeleza kampeni za chanjo na kuimarisha mifumo ya kutambua maambukizi mapema.
Shirika hilo limesisitiza kuwa ufuatiliaji imara wa magonjwa, hatua za haraka kukabiliana na milipuko na kujitolea kwa muda mrefu ni muhimu katika kumlinda kila mtoto dhidi ya ugonjwa huo.
Polio ni ugonjwa wa kuambukiza unaoathiri zaidi watoto walio chini ya umri wa miaka mitano. Virusi vyake vinaweza kushambulia mfumo wa neva na kusababisha kupooza kwa kudumu. Katika hali mbaya, vinaweza kuathiri misuli inayosaidia kupumua na kusababisha kifo.
Ingawa hakuna tiba ya kuondoa polio, chanjo salama na zenye ufanisi zinaweza kumkinga mtoto dhidi ya ugonjwa huo zinapotolewa kulingana na ratiba inayopendekezwa.
Kampeni ya kimataifa ya kutokomeza polio ilianzishwa mwaka 1988 kupitia Mpango wa Kimataifa wa Kutokomeza Polio, wakati ambapo takribani watoto 350,000 duniani walikuwa wakipoozwa na ugonjwa huo kila mwaka.
Afrika imepiga hatua kubwa tangu wakati huo, huku eneo la Afrika linalosimamiwa na WHO likitangazwa kuwa limefanikiwa kutokomeza maambukizi ya kawaida ya virusi vya polio vya mwituni mnamo Agosti 2020.
Mafanikio hayo yalitokana na kampeni za chanjo, ufuatiliaji wa magonjwa na ushirikiano kati ya serikali, viongozi wa jamii, taasisi za kidini na wahudumu wa afya.
Hata hivyo, hatua hiyo haikumaanisha kutokomezwa kwa aina zote za virusi vya polio barani Afrika. Virusi vya polio vinavyotokana na chanjo vinaendelea kugunduliwa katika baadhi ya maeneo, hasa ambako watoto wengi hawajapata chanjo za kutosha.
Virusi hivyo vinaweza kubadilika na kusambaa katika jamii zenye kiwango cha chini cha kinga, hivyo kufanya chanjo kuwa muhimu zaidi katika kuzuia milipuko.
WHO imewataka wazazi na walezi kuhakikisha watoto wanapokea dozi zote zinazopendekezwa za chanjo ya polio, huku serikali zikihimizwa kutenga fedha za kutosha na kuimarisha huduma katika maeneo ambayo hayajafikiwa ipasavyo.
Shirika hilo limesisitiza kuwa juhudi za chanjo lazima ziendelee hadi maambukizi ya aina zote za virusi vya polio yatakapokomeshwa duniani.
