Aliyekuwa mke wa Makamu wa Rais wa Zimbabwe, Mary Mubaiwa, ameachiwa huru baada ya kukaa rumande kwa takriban miaka saba katika kesi iliyohusisha madai ya kujaribu kumuua mumewe wa zamani, Constantino Chiwenga.
Mubaiwa, aliyewahi kufanya kazi ya uanamitindo, aliingia kwenye uhusiano wa ndoa na Chiwenga, aliyekuwa mkuu wa jeshi la Zimbabwe na mmoja wa viongozi muhimu katika mapinduzi ya kijeshi yaliyomwondoa madarakani aliyekuwa rais Robert Mugabe mwaka 2017.
Hata hivyo, uhusiano wao ulivunjika na kugeuka mzozo wa kisheria uliovuta hisia za umma, huku Chiwenga akimtuhumu Mubaiwa kujaribu kumuua alipokuwa akipokea matibabu katika hospitali moja nchini Afrika Kusini.
Kwa mujibu wa madai yaliyotolewa dhidi yake, Mubaiwa alishutumiwa kwa kuondoa mrija wa matibabu uliokuwa ukimsaidia Chiwenga hospitalini.
Tuhuma hizo zilisababisha akabiliwe na kesi ya jaribio la mauaji.
Mubaiwa alikamatwa na kuwekwa rumande huku kesi yake ikiendelea, lakini kipindi hicho kilizidi kuwa kigumu kutokana na hali yake ya kiafya kudorora.
Hali yake ilizidi kuwa mbaya baada ya kuugua ugonjwa wa acute lymphoedema, unaosababisha uvimbe mkubwa na maumivu katika sehemu za mwili.
Kufikia mwaka 2022, mkono wake wa kulia ulikatwa, huku mguu wake wa kushoto ukikatwa mwaka 2024 kutokana na matatizo makubwa ya kiafya.
Wakili wake, Beatrice Mtetwa, amekuwa akipinga kucheleweshwa kwa kesi hiyo, akisema hali ya kiafya ya mteja wake ilihitaji kupewa kipaumbele.
Mubaiwa pia alikabiliwa na changamoto za kupata matibabu maalumu nje ya Zimbabwe kutokana na masharti ya dhamana yaliyokuwa yakimzuia kusafiri.
Jumanne, Oktoba 27, 2026, hakimu wa Harare, Musaiona Shortgame, aliamua kumuondoa Mubaiwa katika orodha ya washukiwa wanaoendelea kuwa rumande baada ya kukataa ombi la upande wa mashtaka la kuahirisha kesi hadi Novemba 25 ili kupata muda wa kuwasiliana na mashahidi.
Hakimu alibaini kuwa kucheleweshwa kwa kesi hiyo kwa takriban miaka saba kulikuwa kumemsababishia Mubaiwa madhara ya kimwili, kiakili na kifedha.
Uamuzi huo ulimpa afueni baada ya miaka mingi ya mapambano ya kisheria, ingawa haupaswi kuchukuliwa kuwa uthibitisho kwamba tuhuma zote dhidi yake zilikuwa za uongo.
Upande wa mashtaka unaweza kuchukua hatua zaidi za kisheria kwa mujibu wa taratibu zinazotumika.
Akizungumza baada ya uamuzi huo, Mubaiwa alishukuru wakili wake na kueleza furaha yake, akisema amepitia kipindi kigumu ambacho alikiona kuwa kisicho cha haki.
Wakati huo huo, Chiwenga, ambaye alichangia pakubwa katika kuondolewa kwa Robert Mugabe madarakani mwaka 2017, anaendelea kuhudumu kama Makamu wa Rais wa Zimbabwe.
Kisa cha Mubaiwa kimeibua maswali kuhusu haki za washukiwa, ucheleweshaji wa kesi na namna mfumo wa haki unavyopaswa kuwatendea watu wanaokabiliwa na matatizo makubwa ya kiafya wakiwa rumande.
