Serikali ya Rais William Ruto imekumbana na pigo jipya katika juhudi zake za kupinga uamuzi wa Mahakama Kuu kuhusu uwakilishi wa kijinsia katika Baraza la Mawaziri, baada ya Mahakama ya Rufaa kukataa kuidhinisha ombi lake kuwa la dharura.
Ombi hilo lililowasilishwa na Mwanasheria Mkuu wa Serikali Oktoba 6, 2026, linalenga kusimamisha utekelezaji wa uamuzi wa Mahakama Kuu uliotolewa Juni 30, ambao ulitangaza kuwa muundo wa sasa wa Baraza la Mawaziri unakiuka Katiba kwa kutokidhi matakwa ya uwakilishi wa kijinsia.
Mahakama Kuu ilikuwa imebaini kuwa zaidi ya theluthi mbili ya wajumbe wa Baraza la Mawaziri ni wa jinsia moja, hali inayokiuka Kifungu cha 27(8) cha Katiba kinachotaka kuhakikisha hakuna jinsia inayozidi theluthi mbili katika vyombo vya uteuzi wa umma.
Katika uamuzi wake, Mahakama Kuu iliagiza mamlaka inayohusika na uteuzi kulirekebisha Baraza la Mawaziri ndani ya siku 120 ili kuhakikisha linazingatia matakwa hayo ya kikatiba.
Hata hivyo, Mwanasheria Mkuu anataka utekelezaji wa uamuzi huo usimamishwe wakati akisubiri kusikilizwa kwa rufaa iliyokusudiwa, akisema hatua hiyo ni muhimu kuzuia serikali kupata madhara iwapo uamuzi huo hautasimamishwa.
Serikali inadai kuwa suala hilo lina maslahi makubwa kwa umma, ikieleza kuwa Baraza la Mawaziri lina jukumu muhimu katika kufanya maamuzi ya serikali, kutekeleza sera, kuandaa miswada ya sheria na bajeti, pamoja na kusimamia wizara mbalimbali.
Mahakama ya Rufaa sasa imeagiza Mwanasheria Mkuu kuwafikishia wahusika wote ombi hilo na kuwasilisha hati ya kiapo kuthibitisha kuwa nyaraka hizo zimefikishwa kwa wahusika.
Miongoni mwa waliojumuishwa katika kesi hiyo ni Saitabao Ole Kanchory, aliyekuwa mgombea mwenza wa aliyekuwa Naibu Rais Rigathi Gachagua, pamoja na taasisi za kutetea haki za binadamu na mashirika ya kiraia.
Taasisi hizo ni Katiba Institute, Centre for Rights Education and Awareness, Institute for Social Accountability na Kenya Human Rights Commission.
Mwanaharakati Okiya Omtatah pia ni miongoni mwa waliojibu ombi hilo.
Mahakama imeagiza pande zote kuwasilisha na kubadilishana hoja zao pamoja na nyaraka zinazounga mkono au kupinga ombi hilo ndani ya siku 30.
Nyaraka hizo zinapaswa kuwasilishwa kwa njia ya kielektroniki na nakala kutumwa kwa Msajili wa Mahakama.
Serikali tayari imewasilisha notisi ya rufaa kupinga sehemu ya uamuzi wa Mahakama Kuu, huku suala la uwakilishi wa kijinsia likiendelea kuibua mjadala kuhusu utekelezaji wa Katiba katika uteuzi wa viongozi wa umma.
