Wabunge wamejikuta katikati ya mjadala kuhusu uwazi wa uchaguzi nchini Kenya baada ya pendekezo la kurekebisha sheria za uchaguzi linalolenga kuondoa sharti la kutangaza moja kwa moja matokeo yanayotangazwa katika vituo vya kupigia kura kukabiliwa na upinzani.
Pendekezo hilo limeibua maswali kuhusu dhamira ya viongozi wa kisiasa katika kulinda uwazi wa uchaguzi, huku wadau wakisisitiza umuhimu wa kuhakikisha mchakato wa uchaguzi unakuwa huru, wa haki na unaoaminika na wananchi.
Marekebisho hayo yalikuwa sehemu ya mapendekezo yaliyolenga kubadilisha masharti ya kisheria yanayosimamia uchaguzi, yakiwemo taratibu za kutangaza matokeo kutoka vituoni.
Wanaopinga mabadiliko hayo wana wasiwasi kuwa kuondolewa kwa sharti la kutangaza matokeo moja kwa moja kunaweza kupunguza uwazi na kufanya iwe vigumu kwa wananchi na wadau wa uchaguzi kufuatilia matokeo yanayotangazwa katika vituo mbalimbali.
Kwa upande mwingine, mjadala huo umeelekeza macho kwa wabunge ambao wana jukumu la kutunga na kurekebisha sheria zinazotumika kusimamia uchaguzi nchini.
Wabunge wanatarajiwa kuwajibika kuhakikisha kuwa marekebisho yoyote ya sheria za uchaguzi yanaimarisha demokrasia na kulinda imani ya wananchi katika taasisi zinazosimamia uchaguzi.
Suala la kutangaza matokeo moja kwa moja limekuwa muhimu katika mijadala kuhusu uchaguzi nchini Kenya, hasa kutokana na umuhimu wa kuhakikisha matokeo yanayotangazwa katika vituo vya kupigia kura yanaweza kufuatiliwa na kulinganishwa na matokeo yanayokusanywa katika ngazi za juu.
Wakosoaji wa pendekezo hilo wanasisitiza kuwa uwazi katika hatua zote za uchaguzi ni muhimu katika kupunguza mashaka kuhusu namna kura zinavyohesabiwa na matokeo kutangazwa.
Aidha, wameeleza kuwa wananchi wanahitaji kuwa na imani kuwa matokeo yanayotangazwa na Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) yanaakisi matakwa yao yaliyowasilishwa kupitia kura.
Mjadala huo pia umeibua umuhimu wa ushiriki wa wadau mbalimbali, wakiwemo vyama vya kisiasa, mashirika ya kiraia na wananchi, katika mchakato wa kutunga sheria zinazoathiri uchaguzi.
Hata hivyo, suala kuu linalosalia ni namna ya kusawazisha marekebisho ya sheria na hitaji la kulinda uwazi, uwajibikaji na uaminifu wa mchakato wa uchaguzi.
Wakati Kenya ikijiandaa kwa Uchaguzi Mkuu wa 2027, maamuzi ya wabunge kuhusu sheria za uchaguzi yanatarajiwa kuwa na nafasi muhimu katika kuamua namna matokeo yatakavyosimamiwa na jinsi imani ya wananchi katika mchakato huo itakavyolindwa.
