Mahakama Kuu imeharakisha usikilizaji wa ombi linalopinga mfumo wa kisheria unaosimamia udhibiti na utoaji wa fedha kutoka kwa baadhi ya mifuko maalum ya umma, huku kesi hiyo ikipangiwa kusikilizwa Februari 17, 2027.
Jaji Gregory Mutai amemwelekeza mlalamishi Francis Awino kuwasilisha ombi hilo pamoja na nyaraka zinazoliunga mkono kwa washitakiwa ndani ya siku saba, kwa njia ya kielektroniki na nakala za karatasi.
Jaji Mutai anasema masuala yaliyoibuliwa katika kesi hiyo ni muhimu na yanapaswa kutatuliwa mapema iwezekanavyo.
Kesi hiyo inalenga kubaini iwapo utoaji wa fedha kutoka kwa baadhi ya mifuko maalum ya umma unapaswa kuidhinishwa na Mdhibiti wa Bajeti, kwa mujibu wa Katiba ya Kenya.
Awino anaiomba mahakama kutafsiri uhusiano kati ya Ibara ya 206 na 228 za Katiba ya Kenya zinazohusu usimamizi wa fedha za umma na mamlaka ya Mdhibiti wa Bajeti katika kusimamia matumizi yake.
Mlalamishi anataka mahakama ibaini iwapo mifumo ya kisheria na kiutawala inayotumika kusimamia mifuko hiyo inazingatia Katiba, hasa kuhusu utoaji wa fedha, udhibiti wa matumizi, utoaji wa taarifa na ukaguzi wa hesabu.
Kama sehemu ya ombi lake, Awino anataka Hazina ya Kitaifa kutoa maelezo kuhusu mifuko iliyotajwa katika Kiambatisho A, ikiwemo sheria zilizoianzisha, wasimamizi wake, maafisa wanaowajibika kwa hesabu na taratibu zinazotumika kuidhinisha utoaji na matumizi ya fedha.
Pia anaitaka Hazina kueleza msingi wa kisheria unaoruhusu fedha fulani za umma kuhifadhiwa nje ya Mfuko Mkuu wa Serikali.
Mdhibiti wa Bajeti anatarajiwa kutoa maelezo kuhusu tafsiri ya ofisi yake ya Ibara za 206 na 228 za Katiba, pamoja na kifungu cha pili cha sheria husika.
Hoja nyingine muhimu ni tofauti kati ya kuidhinisha uhamishaji wa fedha kwenda kwenye mfuko na kuidhinisha utoaji au matumizi yake baadaye. Awino anasema kuchunguza uhamishaji wa awali pekee hakutoshi kubaini namna fedha hizo zinavyodhibitiwa baada ya kuingia kwenye mifuko husika.
Pia anataka ripoti za kamati za Bunge, kumbukumbu za vikao na majibu rasmi yanayohusu mapendekezo ya kupanua mamlaka ya Mdhibiti wa Bajeti katika kusimamia mifuko maalum.
Awino anasema nyaraka muhimu za kutatua mzozo huo ziko mikononi mwa taasisi za umma, hivyo ni muhimu zifichuliwe na kuhifadhiwa ili mahakama iweze kufanya uamuzi kwa kuzingatia ushahidi wa nyaraka.
Nyaraka hizo ni pamoja na sheria zilizoanzisha mifuko, maoni ya kisheria, vibali vya utoaji wa fedha, taarifa za kifedha na ripoti za ukaguzi.
Hata hivyo, mlalamishi anasisitiza kuwa ombi lake halilengi kusimamisha ukusanyaji wa mapato au huduma muhimu za umma, zikiwemo afya, nyumba, matengenezo ya barabara na programu halali za mikopo.
Badala yake, anataka masuala ya kikatiba yatatuliwe haraka huku shughuli halali za kifedha za serikali zikiendelea.
Mahakama imepanga Februari 17, 2027 kuwa siku ya kusikiliza hoja zilizo katika mawasilisho ya maandishi kabla ya kuendelea na hatua zinazofuata za kesi hiyo.
